Minggu, 27 Januari 2019

WAYANG


KESENIAN TRADISIONAL

Hasil gambar untuk gambar wayang dewa ruci
DEWA RUCI

Wayang
Wayang yaiku jenenge tontonan kanthi pepethan uwong, kewan kang ginawe saka walulang utawa kulit kewan, kayu, godhong, kain lan sapanunggalane.
Wayang iku ana wiwit taun 939 jaman Sri Jaya Baya jumemeng nata ing kedhiri, wektu iku wayang ginawe saka godhong tal, banjur ditutugake raden panji ing jenggala.
Ing jaman para sunan,salah sawijining sunana kang migunakake wayang kanggo sarana dakwah nepungake agama islam yaiku Sunan Kalijaga.

A.       JINIS-JINIS WAYANG
Wayang kulit utawa wayang purwa yaiku wayang sing digawe saka walulang (kulit). Nyaritakake lelakone Ramayana lan Mahabarata. Kajaba wayang kulit, ana sawetara jenis wayang liyane, kayata:
1.        Wayang wong
Wayang sing paragane wong, uga nyritakake lelakone Ramayana lan Mahabarata.
2.        Wayang beber
Yaiku mori kang digambari wayang ditontonake sarana dibeber, yen wis rampung banjur digulung maneh. Nyritakake lelakone Jaka Kembang Kuning karo Dewi Sekartaji.
Miturut Kitab Sastra Mirudo, wayang beber kadamel taun 1283 (gunaning Bujangga nembah Ing Dewa), Muncul lan ngrembaka ing jaman Majapahit. Wayang beber tertua wonten ing tlatah Pacitan, dusun Gelaran desa Bejiharjo Karang Mojo Gunung Kidul.
3.        Wayang gedhog
Wayang sing nyeritakake lelakone Panji Asmarabangun, Dewi Candra Kirana, lsp. (bentuknya hampir sama dengan wayang purwa. Wayang gedhog diciptakan oleh Sunan Giri tahun 1485 (Gaman Naga Kinaryeng Bathara) saat mewakili Raja Demak yang melakukan penyerbuan ke Jawa Timur. Wayang gedhog berasal dari pertunjukan wayang yang tanpa diiringi dengan kecrek sehingga bunyinya hanya ”dog” yang dominan. dan berkembang pada jaman Majapahit)
4.         Wayang klitik (krucil)
Wayang sing digawe saka kayu gepeng, nyriyakake Prabu Kenya, Damarwulan, Menak Jingga, lsp. Critane saka kerajaan Pajajaran nganti zaman prabu Brawijaya Majapahit. Gamelan kang digunakake sangat sederhana.
5.        Wayang golek (thengul)
Wayang sing digawe saka kayu awujud golek,nyritakake wong Agung Menek, Umar Maya, lsp. Wayang golek dipopulerake dening Sunan Kudus. Wayang golek kang misuwur yaiku wayang golek Asep Sunarya saka Sunda.
6.        Wayang madya
Wayang kulit sing nyritakake lelakone parikesit saturunane. Wayang madya iki diciptakake dening Mangkunegara IV, kang digunakake kanggo sesambungane wayang purwa karo wayang gedhog. Crita Kang terkenal ing wayang madya yaiku crita Angling Dharma.
7.        Wayang potehi
Wayang golek kanthi cerita lelakone wong Cina. Potehi yaiku wayang khas Tiong Hoa berasal saka Cina Selatan kesenian iki digawa dening para perantauan etnis Tiong Hoa.
Potehi saka tembung Pou (kain) Te (kantong) Hi (wayang), artine wayang boneka kang digawe saka kain. Potehi ada sejak Dinasti jin (265-420 M) lan masuk Indonesia abad 16-19 M.
8.        Wayang sadat
Wayang sing nyritakake lakon agama Islam
9.        Wayang suluh
Wayang sing nyritakake sejarah Indonesia lan kanggo penyuluhan
10.    Wayang suket
Wayang kang digawe saka suket, critane babagan kahanan saiki lan lumrahe kanggo pitutur utawa kritik marang pemerintah. Asring digunakake bocah cilik kanggo dolanan.

B.        Paraga sing Nyengkuyung Pagelaran Wayang
1. Dhalang yaiku sing nglakokake lakuning pagelaran.
2.    Sindhen/waranggana yaiku sing nglagokake tembang-tembang  ngrengga iramaning gamelan.
3.  Niyaga/pengrawit yaiku paraga sing nabuh gamelan anut larasing gendhing.

C.        Piranti pagelaran Wayang
1.          Kelir, nggambarake langit utawa angkasa
2.            Blencong, nggambarake srengenge rembulan lan lintang
3.       Debog, nggambarake bumi
4.       Kothak, nggamabrake sangkan paran
5.       Cemala, nggambarake samsitaning urip.
6.       Keprak, nggambarake ilining banyu utawa getih,
7.       Wayang, nggambarake manungsa
8.       Gamelan, nggambarake mobah mosiking kahanan jagad saisine.
9.       Kayon, nggambarake gunung, alas, geni, segara, prhara, angina, lan sapanunggalane.

D.       Urut-urutanine pagelaran wayang kulit sawengi
1.        Jejer kedhaton, paseban njaba, bodholan
2.            Limbukan
3.       Jejer sabrang
4.       Perang gagal
5.       Gara-gara
6.       Perang kembang
7.       Perang bubrah
8.       Tancep kayon

E.        Sumber Crita donyaning pakeliran wayang
1.    Kitab Ramayana, anggitane pujangga agung walmiki, nyaritakake lelakone Prabu Sri Ramawijaya lan Dewi Sinta.
2.              Kitab Mahabarata, anggitane pujangga agung Wiyasa, nyaritakake lelakone pandhawa lan kurawa.


Minggu, 20 Januari 2019

Materi Bahasa Jawa Tembang Sinom








Pengertian Tembang Sinom

Nah! Dalam dunia macapat merupakan sebuah kejelasan dengan gambaran kehidupan syair-syair yang dilantunkan oleh seniman suara.
Tembang Sinom ialah tembang yang menjelaskan tentang kehidupan manusia yang menginjak usia muda atau masa pubertas. Di masa usia tersebut para remaja sedang asik mencari sebuah jati diri, dan setiap hari menjadi perhantuan dalam pikirannya “Siapakah Saya Ini!”
Dengan begitu, mereka akan senang jika mendengarkan sebuah kesenian yang menjadi teladan dan menjadi panutan bagi dirinya. Begitu juga di usia seperti itu, para remaja sekarang sudah mengurusi hawa nafsu dengan lawan jenisnya, maka dari itu mari kita selamatkan mereka dengan menjadi panutan untuk mereka.

Arti Lain Tembang Macapat Sinom

Arti kata Sinom sendiri bervariasi dan banyak pendapat yang mengutarakan maksud dari Jenis Tembang ini, maksud dari kata “Sinom” yaitu “Sinoman” yang berarti sekumpulan anak muda yang suka membantu orang yang hendak melakukan kebaikan seperti syukuran atau acara yang biasa dikunjungi banyak orang.
Pengartian dalam bahasa Jawa sendiri, Sinom berarti “jamu” yang terbuat dari daun muda atau biasa dikatakan dengan “si Enom” yang artinya (masih muda).

Watak Sinom

Sedangkan untuk watak yang dimiliki oleh Tembang sinom itu sendiri, memiliki karakter watak kesabaran yang tulus, dan selalu ingin menyampaikan nasehat dengan cara keramah-tamahan kepada seseorang.
Biasanya Tembang sinom ini digunakan saat acara perpisahan sekolah, atau acara yang mencakup kesabaran, dan juga biasanya digunakan untuk mengisi acara dalam perwatakan orang tua yang memberikan nasehat kepada anaknya.

Makna Pangkur

Makna lain dari tembang Sinom ialah sebuah pucuk yang baru tumbuh, atau diartikan juga sebagai remaja yang baru bersemi dan akan menjalani awal kehidupannya. Karena diartikan sebagai pucuk yang baru tumbuh, juga diakui sebagai seseorang yang lemah dan butuh panutan untuk masa depannya serta butuh petunjuk agar bisa meniti di jalan yang lurus.

Contoh Tembang Sinom

Banyak sekali contoh-contoh yang bisa saja sampaikan tentang perjalanan anak remaja masa kini, maka dari itu mari kita simak bersama contohnya sebagai berikut:

Contoh Nasihat Tembang Sinom

“Lakune bocah sekolah
Sinau rino lan wengi
Kudune bocah sekolah
Mesti pinter lan setiti
Nanging jaman saiki
Sinanune ora luhur
Karo seneng dolanan
Ora bisa migunani
Mung bisa njaluk lan nyusahke wo”
Dari contoh diatas Menjelaskan bahwa para remaja jangan sampai terledor untuk masa depanmu karena pergaulanmu saat ini. Meski pun kalian sekarang suka dengan mainanmu, mestinya kamu tidak juga menyusahkan orang tuamu.